Ev Yapımı Dondurma

Yiyecekleri dondurucuya koymadan nasıl dondurabiliriz, hiç düşündünüz mü? Bilimi nefis bir dondurma yapmak için kullanmaya ne dersiniz?

Deney için gerekli malzemeler:

  • Büyük kapaklı bir plastik kavanoz (2-3 litrelik)
  • Buz küpleri (eğer dışarıda kar varsa buz yerine kar da kullanabilirsiniz!)
  • Kaya tuzu
  • Vanilya
  • Süt kreması
  • Şeker
  • Küçük kilitli buzdolabı poşeti
  • Büyük kilitli buzdolabı poşeti
  • Çay kaşığı
  • Yemek kaşığı
  • Eldiven
  • Termometre
 

Deney Adımları

1- Kavanozu buz küpleriyle doldurun.

2- Buz küplerinin içine 6 kaşık kaya tuzu atın. Kavanozun kapağını kapatın ve buz-tuz karışımını beş dakika boyunca sallayın. Bunu yaparken eldivenlerinizi giymeyi unutmayın. Yorucu olabilir, kavanozu grup arkadaşlarınızla birlikte sırayla sallayabilirsiniz. Neden eldiven giymeniz gerektiğini merak ediyor musunuz? Sorunuzu yanıtlamak için bir termometreyle buz-tuz karışımının sıcaklığını ölçebilirsiniz.

3- Küçük kilitli buzdolabı poşetinin içine yarım su bardağı kadar süt kreması, yarım çay kaşığı vanilya, 1 çorba kaşığı şeker koyun. Poşetin içinde mümkün olduğu kadar az hava kalmasına özen göstererek ağzını sıkıca kapatın.

4- Şimdi de küçük kilitli buzdolabı poşetini büyük poşetin içine koyun. Bunu yaparken de yine büyük poşetin içinde mümkün olduğu kadar az hava kalmasına özen gösterin Büyük poşetin ağzını da sıkıca kapatın.

5- Poşeti içinde buz-tuz karışımının olduğu kavanozun içine koyun. Eldivenlerinizi giyin ve kavanozu sallamaya başlayın. Bu kez grup arkadaşlarınızla kesinlikle işbölümü yapmanız gerekecek, çünkü kavanozu 20 dakika kadar sallamalısınız.

6- Yeterince salladıktan sonra dondurma poşetinizi kavanozdan çıkarın ve musluk suyunun altında tutup durulayın. Böylece poşetin dışındaki tuzun dondurmanıza karışmasını engellemiş olursunuz. Evet artık grup arkadaşlarınızla birlikte dondurmanın tadına bakabilirsiniz!

Nasıl Oluyor?

Efsaneye göre, dondurmayı ilk yapan kişi Roma İmparatoru Nero’dur. Nero, kremalı karışımı dondurmak için dağlardan kar getirilmesini istemiştir. Bu işin sırrı, kremayı dondurmak için buzun donma noktasını düşürmektir.

Peki, nasıl? Bilimsel gizem tuzda saklı. Bizim dondurma yapmak için kullandığımız bilimsel tarif de tuzla ilgili.

Peki, tuz ne yapıyor? İçine tuz katıldığında buz-tuz karışımını sıcaklığı -10 C dereceye kadar düşüyor!

Kışın yolların buzlanmasını önlemek için yollara tuz atılır, bu durumda buzla karışan tuz buzun erimesini sağlar. Tuz buzla temas ettiğinde, buzun donma noktası düşer. Buzun donma noktasının ne kadar düşeceği eklenen tuz miktarına bağlıdır. Ne kadar fazla tuz eklenirse, tuz-su karışımının donmadan önceki sıcaklığı o kadar düşer. Örneğin, su normalde 0 santigrad derecede donar. 10%’luk tuz çözeltisi yaklaşık -7 santigrad derecede, %20’lik tuz çözeltisi ise yaklaşık olarak -17 santigrad derecede donar. Tuz buza ya da kara eklendiğinde, buzun bir kısmı donma noktası düştüğü için erir. Buzun eriyebilmesi için ısı alması gerekir. Buzun bir kısmını erimesi için gerekli ısı çevreden gelir.

Deneyde dondurma yapmak için hazırladığımız karışımın sıcaklığı buzdan yüksek olduğu için, bu durumda buzun bir kısmını eriten ısı bu karışımdan gelir. Buzun donduğu sıcaklığı düşürerek, dondurma için hazırladığınız karışımın donabilmesini sağlayabilecek 0 santigrad derecenin altındaki sıcaklığa sahip ortamı yaratmış olursunuz.