Çiçekler Su İçer mi?

Bitkiler de diğer tüm canlılar gibi yaşamak için suya ihtiyaç duyarlar. Bitkilerin nasıl su içtiğini renkli bir etkinlikle gözlemlemeye ne dersiniz?

Deney için gerekli malzemeler:

  • 4 adet şeffaf plastik su bardağı
  • 4 farklı renkte gıda boyası ya da mürekkep
  • Makas
  • 3 adet beyaz karanfil
 

Deney Adımları

1- Bardakların her birine ayrı renkte gıda boyasından 20-30 damla kadar koyun. Üzerine de biraz su ekleyin.

2- Karanfillerden birinin sap kısmını makas yardımıyla ikiye ayırın. Böylece bu karanfilin iki sapı olsun!

3- Sapını ikiye ayırdığınız karanfilin her bir sapı bir bardağa gelecek şekilde iki bardağa koyun. Tahminlerde bulunmaya ne dersiniz? Çiçek ne renk olacak? Çiçek önce hangi renkte suyu içecek? Çiçeğin suyu içmesi kadar sürer?

4- Diğer iki karanfilin her birini de diğer iki bardağa koyun.

5- Karanfillerinizi gözlemleyin. Taç yapraklara (karanfilin beyaz yapraklarına) neler oluyor?

Gün boyunca ve ertesi gün çiçeğin nasıl değişim gösterdiğini gözlemleyin. Çiçeğin bütün bölümlerini; sapını, yapraklarını, varsa goncalarını ve taç yapraklarını dikkatlice inceleyin. Neler gördünüz?

6- Yumurtayı yeniden suyun içine bırakın

Nasıl Oluyor?

Bitkilerin büyük çoğunluğu kökleri aracılığıyla topraktan emdikleri suyu “içer”. Su çiçek sapından yapraklara ve çiçeklere ulaşır. Bir çiçek kesildiğinde artık kökleri yoktur ancak çiçeğin sapı hala su “içebilir” ve suyu yapraklara ve çiçeklere ulaştırabilir. Bitkilerin su “içmesini” sağlayan üç şey vardır: terleme, kohezyon ve adezyon. Terleme bitkilerin yapraklarındaki gözeneklerden su kaybetmesidir. Kohezyon ise aynı cins moleküller arasındaki çekim kuvvetine denir. Bitkilerde, kohezyon sayesinde su yerçekimine ters yönde yukarı doğru taşınabilir. Adezyon ise farklı cins maddelerin arasındaki çekim kuvvetidir. Örneğin bunu yağmur damlaları cama yapıştığında gözlemleriz.

Bitkinin yapraklarından, goncalarından ve taç yapraklarından buharlaşan su, bitki sapından giren suyun yukarıya doğru çıkmasına neden olur. Tıpkı pipetle yukarı çekilmiş gibi.

Yapraklardan buharlaşarak giden su boşalan yerini dolduracak suyu çeker, yani pipetin görevini buharlaşan su gerçekleştirir. Bitkinin sapının içindeki çok ince borulardan kohezyon ve adezyon yoluyla su yukarı doğru hareket eder.

Deneyde suya koyduğumuz gıda boyası bitkiye herhangi bir zarar vermez, sadece bizim, suyun bitki sapından bitkinin diğer bölümlerine hareketini gözlemlememizi sağlar.